تهران سربلند _ انتشار ویدیویی از سخنرانی مسعود رهنما، سرمربی اسبق تیم ملی و رئیس فعلی فدراسیون کاراته، در جمع کادر فنی و ورزشکاران در اصفهان، موجی از ابهامات و تحلیلها را در جامعه کاراته کشور ایجاد کرده است. مواجهه با ادبیات گفتاری و کدهای رفتاری فردی که سالها در راس هرم فنی و مدیریتی این رشته قرار داشته، از منظر روانشناسی سازمانی و تحلیل محتوای رسانهای، حاوی نشانههای تاملبرانگیزی است.
در این یادداشت تحلیلی، تلاش میشود با اتکا به اصول مستند مدیریت رفتار سازمانی و روانشناسی رهبری، به واکاوی این اظهارات پرداخته شود.
۱. تزلزل در «کلامتآوری» و بحران هویت رشتهای
در بخشی از ویدیو، رهنما صراحتاً عنوان میکند که اگر به گذشته برمیگشت، رشته کاراته را انتخاب نمیکرد و به سراغ تکواندو یا جودو میرفت؛ آن هم با این استدلال که کاراته رشتهای المپیکی نیست (یا ثبات المپیکی ندارد).
تحلیل و مستندات: طبق نظریه «دلبستگی سازمانی و هویت حرفهای» (Organizational Identification)، رهبران مراجع فکری و نمادین یک مجموعه هستند. ارائه پیشفرضهای ناامیدکننده از سوی راس هرم فنی و مدیریتی، میتواند اثر تضعیفکنندهای بر انگیزه (Demotivation) بدنه جوان داشته باشد.
براساس مدل «رهبری تحولآفرین» (Transformational Leadership)، یک مدیر طراز اول موظف به ایجاد «چشمانداز خوشبینانه» است. این نوع گفتار، احتمالاً نشاندهنده نوعی «فرسودگی شغلی و روانی» (Burnout) در لایههای عمیق ذهنی گوینده است؛ گویی او پس از سالها فعالیت، دچار تردید در اصالت مسیر حرفهای خود شده و این حس بیانگیزگی را ناخودآگاه به مخاطب تزریق میکند.
۲. گسست زبان بدن و سیگنالهای سلطهگرایانه
بررسی حرکات دست، میمیک صورت و نوع ایستادن رهنما در این ویدیو، کدهای رفتاری مشخصی را مخابره میکند.
تحلیل و مستندات: رهنما در طول سخنرانی، به طور متناوب از حرکت دست به سمت جلو و اشارات عمودی انگشت اشاره استفاده میکند. در کتاب «زبان بدن در مدیریت» نوشته آلن پیز (Body Language in Management)، این نوع اشاره مستقیم و عمودی دست، معمولاً به عنوان نشانهای از «تلاش برای تحمیل هژمونی، پنهان کردن ابهام درونی یا تهاجم کلامی» تفسیر میشود.
همچنین، تکیه دادن مداوم دست به لبه میز و متمایل شدن به جلو، به نظر میرسد تلاش ناخودآگاهی است برای پر کردن فضای اتاق و ایجاد حریم قدرت، تا ضعف احتمالی در مستندات کلامی، با فیزیک بدن جبران شود.
۳. ادبیات تقلیلگرایانه علیه سبکهای آزاد (کیوکوشین)
تعبیرات به کار رفته در خصوص سبکهای آزاد کاراته و جایگاه کاتا، یکی از چالشبرانگیزترین بخشهای این ویدیو است. او با ادبیاتی خاص، جایگاه این بخش و داوری را زیر سوال میبرد.
تحلیل و مستندات: طبق اصول «مدیریت کثرتگرا» (Pluralistic Management) در فدراسیونهای ورزشی، نادیده گرفتن یا کوچکانگاری بخشی از بدنه فعال یک سازمان (که بخش عمدهای از جمعیت آماری و درآمدزایی فدراسیون را تشکیل میدهند)، میتواند به عنوان یک «خطای استراتژیک در هدایت کلان» ارزیابی شود.
این نوع نگاهِ حذفی یا تقلیلگرایانه، احتمالاً ریشه در «سوگیری شناختیِ درونگروهی» (In-group Bias) دارد؛ پدیدهای روانشناختی که در آن فرد، سبک یا دایره نزدیک به خود (کاراته کنترلی/کمیته) را اصیل دانسته و سایر بخشهای تابعه را فاقد ارزش یا در اولویتهای بعدی میبیند. این رویکرد به نظر میرسد پتانسیل بالایی برای ایجاد انشقاق و حس تبعیض در میان هزاران ورزشکار سبکهای آزاد داشته باشد.
۴. چرایی بیان این جملات؛ فرار از پاسخگویی یا بنبست ایده؟
اینکه چرا شخصی در این سطح، در یک اردوی رسمی چنین جملاتی را بر زبان میآورد، میتواند دلایل متعددی داشته باشد.
تحلیل نهایی: به نظر میرسد رهنما با به چالش کشیدن کل ماهیت ساختاری کاراته و مقایسه آن با رشتههای دیگر، احتمالاً به دنبال ایجاد یک «مکانیسم دفاعی توجیهی» برای ناکامیها یا چالشهای جاری در این رشته است. وقتی سیستم داوری و ساختار کلی رشته زیر سوال میرود، بار مسئولیت فردیِ مدیران کاهش مییابد.
نتیجهگیری و زاویه دید رسانهای
هرچند ممکن است این سخنان با نیت «واقعگرایی» بیان شده باشند، اما خروجی آن به نظر میرسد چیزی جز بازتولید حس نا امیدی، ساختارشکنی در هویت کاراته و ایجاد دلخوری شدید در میان خانواده بزرگ سبکهای آزاد (کیوکوشین) نباشد.
این ویدیو بیش از آنکه یک سخنرانی انگیزشی در اردو باشد، احتمالاً سندی است بر پایان یافتن ایده خلاقانه در مدیریت فنی کاراته توسط نسل گذشته؛ نقطهای که در آن، مدیر به جای هدایت به سمت افقهای روشن، اعتراف به اشتباه بودن کل مسیر گذشته خود میکند.
انتهای پیام/
